Mua tổ ong dú ở xa: quãng đường bao xa vẫn yên tâm

Đi siêu thị, món gì đóng hộp kỹ thì chở về bao xa cũng được. Tổ ong dú thì khác: bên trong là cả một đàn sống, có ong chúa, ong non, bình mật bằng sáp mỏng. Nên khi đặt mua một tổ giống mà nhà mình cách chỗ bán cả trăm cây số, câu đầu tiên phải hỏi không phải giá bao nhiêu, mà là tổ sẽ về tới nhà mình bằng cách nào, mất bao lâu.

Bài này viết cho người mua lần đầu, chưa từng nuôi, muốn biết quãng đường bao xa thì vẫn yên tâm đặt, và cần chuẩn bị gì ở nhà để đàn về là ổn định được ngay.

Vì sao tổ ong không chở như món hàng thường

Khi chở, cửa tổ phải bịt lại để ong không bay ra. Trong thùng kín, nhiệt độ tăng lên khá nhanh nếu gặp nắng, ong phải quạt cánh nhiều, mệt dần. Còn các bình mật và bình phấn ong dú làm bằng sáp mềm, xóc mạnh dễ vỡ, mật chảy ra dính ướt ong. Vì vậy điều quyết định an toàn là đàn phải ở trong thùng kín bao lâu, trời nóng hay mát, đường êm hay xóc. Đường ngắn nhưng chở giữa trưa có khi còn tệ hơn đường dài đi lúc sáng sớm.

Ba cách để tổ tới tay mình

Với người mua lần đầu, thứ tự nên ưu tiên là tự tới lấy, rồi tới người bán giao, cuối cùng mới tới gửi xe. Càng ít khâu trung gian thì đàn càng ít bị đụng chạm.

Năm câu nên hỏi người bán trước khi đặt

• Tổ sẽ được bịt cửa lúc nào, và đi vào giờ nào trong ngày?
• Chở thẳng hay qua chỗ trung chuyển? Mất khoảng bao lâu?
• Thùng có được cố định chắc, để thẳng đứng không?
• Nếu tổ tới nơi bị yếu thì xử lý ra sao, báo trong bao lâu?
• Giống này có hợp với thời tiết chỗ mình ở không?

Người bán đàng hoàng sẽ trả lời mấy câu này rất rõ, có khi còn tự nói trước khi mình hỏi. Ai trả lời vòng vo, hối chốt đơn thì nên dè chừng. Cách nhận ra người bán đáng tin có ở mục Người bán uy tín.

Chuẩn bị ở nhà trước khi tổ về

Đàn về mà chưa có chỗ đặt thì lại phải dời đi dời lại, ong rối định hướng. Chuẩn bị xong mấy việc này rồi hãy hẹn ngày nhận:

• Chỗ đặt cố định: có mái che mưa nắng, tránh nắng chiều chiếu thẳng, cách mặt đất bằng kệ hoặc cọc.
• Chống kiến: chân kệ đặt trong chén nước hoặc quấn vật chống kiến. Kiến là kẻ phá tổ hay gặp nhất sau chuyến đi vì mùi mật rỉ.
• Cửa tổ quay ra chỗ thoáng: không chắn bởi tường sát mặt hay lối đi nhiều người qua lại.
• Gần cây có hoa: vườn, hàng rào cây bụi, cây ăn trái quanh nhà đều giúp đàn có nguồn thức ăn sớm.

Ngày đầu tổ về nhà

1. Nhận tổ, kiểm bên ngoài thùng: có rỉ mật, có kiến bám không. Chụp vài tấm hình làm bằng.
2. Đặt thùng lên đúng chỗ đã chuẩn bị, giữ đúng chiều như lúc chở.
3. Để yên cho ong lắng lại rồi mới mở cửa tổ, nên mở vào lúc trời mát.
4. Đứng xa quan sát: ong bay ra rồi lượn vòng quanh thùng là đang ghi nhớ chỗ ở mới.
5. Mấy ngày đầu không mở nắp, không dời thùng, chỉ kiểm tra kiến quanh chân kệ.

Khi đàn đã ổn, chuyện mua mật hay mua thêm tổ lần sau sẽ dễ hơn nhiều vì mình đã quen cách nhận. Muốn tìm hiểu thêm trước lần mua kế tiếp, xem mục Mua bán tổ giống.

Mua ở đâu cho đỡ phải lo đường xa

Nếu đang ở Tây Ninh, TP.HCM hay các tỉnh miền Đông, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng: trại có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Xem thông tin và liên hệ tại ongquy.com. Người ở xa muốn mua gần nhà mình hơn có thể dò người nuôi cùng vùng trên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp